8 مدل انواع سقف در ساختمان سازی در ایران بهمراه چک لیست اجرایی

در دهه اخیر، صنعت ساختمان سازی در ایران با جهشی چشمگیر در حوزه تکنولوژی های نوین روبرو شده است. گذار از خانه های ویلایی به سمت برج های مرتفع و مجتمع های تجاری عظیم، نیاز به سقف هایی با مقاومت بالاتر، وزن کمتر و سرعت اجرای بیشتر را دوچندان کرده است. انتخاب سیستم سقف نه تنها بر استحکام سازه، بلکه بر هزینه های نهایی و سرعت بازگشت سرمایه پروژه تاثیر مستقیم دارد.

سیستم سقف مناسب باید چهار شاخص کلیدی را هم زمان تأمین کند:
مقاومت سازه ای، وزن بهینه، سرعت اجرا و هزینه منطقی در چرخه عمر ساختمان.

در این مقاله تخصصی، به بررسی دقیق هشت نوع از برترین سقف های مورد استفاده در سازه های بتنی و فلزی ایران می پردازیم.

۱. سقف عرشه فولادی (Steel Deck)؛ پادشاه سرعت در سازه های فلزی

سقف عرشه فولادی که امروزه محبوب ترین گزینه در سازه های اسکلت فلزی است، از ورق های گالوانیزه ذوزنقه ای شکل تشکیل شده است.

• ساختار فنی: این سقف شامل ورق گالوانیزه، گل میخ (برش گیر)، آرماتور و بتن است.

• مزیت رقابتی: حذف کامل قالب بندی و امکان بتن ریزی هم زمان چندین طبقه، سرعت پروژه را تا ۳ برابر افزایش می دهد.

• مناسب برای: ساختمان های بلندمرتبه و پروژه هایی که زمان در آن ها فاکتور حیاتی است.

۲. سقف تیرچه کرومیت؛ استحکام در قلب اسکلت فلزی

سقف کرومیت یکی از انواع سقف در ساختمان سازی است که در واقع نوعی سقف تیرچه بلوک با تیرچه های فولادی با جان باز است که برای سازه های فلزی بهینه سازی شده است.

• ویژگی بارز: به دلیل صلحیت بالایی که تیرچه های کرومیت دارند، نیاز به شمع بندی زیر سقف در زمان بتن ریزی وجود ندارد.

• کاهش هزینه ها: امکان بتن ریزی هم زمان چند سقف، هزینه های پمپ بتن و نیروی انسانی را به شدت کاهش می دهد.

۳. سقف کامپوزیت (مرکب)؛ ادغام هوشمندانه فولاد و بتن

سقف کامپوزیت از ترکیب پروفیل های فولادی (تیر فرعی) با دال بتنی ایجاد می شود. نام “مرکب” به دلیل عملکرد یکپارچه این دو متریال متفاوت است.

• اجزای تشکیل دهنده: شامل تیرهای فرعی، گل میخ، آرماتور حرارتی و بتن.

• نکته فنی: این سقف به دلیل ضخامت کم، باعث کاهش ارتفاع نهایی ساختمان و در نتیجه کاهش وزن کلی سازه می شود.

۴. سقف تیردال؛ مهندسی مصرف مصالح

سقف تیردال یکی از فناوری های نوین است که بر پایه بهینه سازی مقطع بتن طراحی شده است.

• کاهش وزن مرده: در این سیستم، بخش هایی از بتن که در منطقه کششی قرار دارند و نقش سازه ای ایفا نمی کنند، حذف می شوند.

• مزیت فنی: حفظ مقاومت خمشی سقف همزمان با کاهش چشمگیر مصرف بتن و میلگرد.

۵. سقف دال بتنی؛ نماد صلبیت و دوام

دال بتنی کلاسیک، یکی از انواع سقف در ساختمان سازی، علی رغم وزن زیاد، همچنان در پروژه هایی که مقاومت در برابر لرزش و بارهای سنگین اولویت است، حرف اول را می زند.

• کاربردها: علاوه بر سقف طبقات، در فونداسیون های گسترده، بالکن ها و تونل سازی کاربرد وسیعی دارد.

• سرعت اجرا: به دلیل نیاز به قالب بندی گسترده، سرعت اجرای کمتری نسبت به عرشه فولادی دارد اما از نظر آکوستیک (عایق صدا) عملکردی بی نظیر دارد.

۶. سقف پیش تنیده (Post-Tensioned)؛ عبور از محدودیت دهانه ها

سقف پیش تنیده

تکنولوژی پیش تنیدگی که ریشه در مهندسی پیشرفته ایالات متحده دارد، با استفاده از کابل های فولادی پرمقاومت (Strands) محدودیت های بتن را از بین برده است.

• عملکرد: کابل ها قبل یا بعد از بتن ریزی تحت کشش قرار می گیرند تا فشار دائمی به بتن وارد کنند و ظرفیت باربری آن را افزایش دهند.

• شاخصه اصلی: ایجاد دهانه های بسیار بلند (بالای ۱۲ متر) بدون نیاز به ستون های میانی؛ ایده آل برای پارکینگ ها و تالارها.

۷. سقف روفیکس (Roofix)؛ قالب ماندگار و مدرن

روفیکس یکی از انواع سقف در ساختمان سازی، نوعی صفحه فلزی مشبک (Lath) است که به عنوان قالب ماندگار در سقف های کامپوزیت یا دال بتنی استفاده می شود.

• ویژگی فنی: به دلیل مشبک بودن، بتن به خوبی با ورق درگیر شده و نیاز به باز کردن قالب پس از بتن ریزی را حذف می کند.

• کاربرد: در نوسازی ساختمان های قدیمی و سازه هایی با هندسه پیچیده بسیار کاربردی است.

8.سقف های غیرماندگار مدرن (یونیپلکس و سیستم های هم خانواده)؛ حذف یونولیت، کاهش ریسک اجرایی

در سال های اخیر، بخشی از صنعت ساختمان به سمت حذف یونولیت سقفی و استفاده از قالب های غیرماندگار قابل بازیافت حرکت کرده است. یونیپلکس را می توان نماینده این نسل دانست؛ سیستمی که تلاش می کند مزایای تیرچه بلوک را حفظ کند اما معایب ایمنی و اجرایی یونولیت را حذف کند.

منطق شکل گیری این سیستم از یک مسئله ساده شروع می شود: یونولیت در سقف اگرچه سبک است، اما خطر آتش سوزی، مشکلات زیست محیطی و محدودیت در بازیافت دارد. قالب های غیرماندگار با رویکرد جایگزینی بلوک مصرفی با قالب قابل استفاده مجدد، این مسئله را هدف گرفته اند.

در این سیستم، قالب ها قبل از بتن ریزی زیر تیرچه ها قرار می گیرند و پس از گیرش بتن جدا شده و در سقف های بعدی مجدداً استفاده می شوند. این ویژگی باعث می شود هزینه مصالح مصرفی در پروژه های چندطبقه به مرور کاهش یابد و وابستگی به خرید بلوک یا یونولیت کمتر شود.

قالب فوم لس یونیپلکس بزرگ

بهترین جایگزین یونولیت

۸۴۰.۰۰۰ تومان

توضیحات بیشتر

قالب فوم لس یونیپلکس کوچک

بهترین جایگزین یونولیت

۷.۹۰۰.۰۰۰ تومان

توضیحات بیشتر

از نظر اجرایی، رفتار این سقف به تیرچه بلوک نزدیک است و تیم های اجرایی سنتی نیز می توانند بدون تغییر اساسی در روش کار از آن استفاده کنند. همین موضوع باعث شده در پروژه های کوچک و متوسط، جایی که استفاده از سیستم های کاملاً صنعتی دشوار است، استقبال قابل توجهی ایجاد شود.

نقطه قوت مهم این سیستم کاهش خطر آتش سوزی است. حذف یونولیت به معنی حذف یکی از منابع بالقوه حریق در مرحله اجرا و بهره برداری است. علاوه بر آن، امکان استفاده چندباره از قالب ها در پروژه های چندطبقه، تحلیل اقتصادی آن را نسبت به روش های یکبارمصرف تغییر می دهد.

با این حال، عملکرد اقتصادی یونیپلکس وابسته به مقیاس پروژه است. در ساختمان های تک واحدی یا کم طبقه، صرفه جویی ناشی از استفاده مجدد قالب ها ممکن است به اندازه پروژه های بزرگ محسوس نباشد. از طرف دیگر، در برج ها و پروژه های بسیار بزرگ، سیستم هایی مثل عرشه فولادی یا پیش تنیده به دلیل سرعت بالاتر هنوز رقابت جدی دارند.

از نظر سازه ای، این سیستم در رده سقف های نیمه سبک قرار می گیرد؛ وزن آن کمتر از دال بتنی و نزدیک به تیرچه بلوک است. رفتار سازه ای آن نیز مشابه سیستم تیرچه بوده و برای دهانه های متعارف ساختمانی مناسب است.

در واقع رقابت اصلی در بازار امروز بین سه خانواده سقف است:
سیستم های صنعتی سریع (مثل عرشه)،
سیستم های سنگین کلاسیک (دال)،
و سیستم های نیمه صنعتی اقتصادی (مثل یونیپلکس و نمونه های مشابه).

هر کدام در اکوسیستم ساخت و ساز جای خودشان را دارند. مهندسی واقعی از همین جا شروع می شود؛ جایی که به جای تعصب روی یک سیستم، سناریوی پروژه را می خوانی و می گذاری سیستم مناسب خودش را انتخاب کند.

جدول مقایسه فنی انواع سقف در ساختمان سازی در یک نگاه

نتیجه گیری و پیشنهاد نهایی

انتخاب یکی از  انواع سقف مناسب ساختمان، توازنی است میان بودجه، زمان و الزامات فنی. اگر به دنبال سرعت حداکثری هستید، عرشه فولادی بهترین گزینه است؛ اما اگر معماری پروژه شما نیازمند فضاهای باز و بدون ستون است، سقف پیش تنیده یا وافل اولویت می یابند.